Hầu hết ai trong chúng ta cũng biết ngôn ngữ có quá trình thành tựu và phát triển theo thời gian cho nên người ta mới gọi là sinh ngữ (living language để đối lại với tữ ngữ dead language như Latin, Sanscrit.. chỉ có giá trị trong nghiên cứu khảo cổ và văn học). Tiếng Việt ta phát triển theo lịch sử dân tộc, bắt đầu bằng những cổ ngữ xa xưa rồi từ Hán qua Nôm cho đến chữ Quốc Ngữ ngày hôm nay đã thay đổi nhiều và đến giai đoạn tinh hoa của nó.
Tôi yêu tiếng Việt vì tôi là người Việt, nói tiếng Việt lúc bập bẹ ba ba.., má má.., và đến hôm nay tôi biết xử dụng tiếng Việt một cách thành thạo để diễn tả mọi tình huống trong cuộc sống cũng như có thể đọc và hiểu hầu hết kho tàng văn chương thi phú và lịch sử của cha ông để lại.
Tuy nhiên không vì thế mà mình quá tự hào mà quên đi các ngôn ngôn ngữ khác cũng có những nét độc đáo và có những sâu xa của nó, nhất là ngôn ngữ bắt nguồn từ những nước có nền văn mình lâu đời như Hy Lạp, Á Rập, Trung hoa, Anh, Pháp...(nhiều tác phẩm viết trong các ngôn ngữ này đều đã được dich ra khắp các thứ tiếng trên thế giới nói lên sự hay ho của nó) tại mình không hiểu hết đến trình độ phân tích sâu xa như vậy nên không thấy những kỳ diệu của ngôn ngữ đó. Xét cho kỹ các án thơ văn xưa của ta hầu hết mượn khuông phép của Hán Văn và giòng thơ mới tiền chiến như nhóm Tự Lực Văn Đoàn chịu ảnh hưởng của thơ văn Pháp rất nhiều. Thử đem ra một đoạn văn hay thơ cổ ra xem có bao nhiêu tiếng Hán trong đó, có lẽ không ngờ được.
Đọc bài "Ngôn Sử và Tiếng Việt Tuyệt Vời" của DTSửu tôi có vài nhận xét nhỏ góp ý cho vui:
Trước hết là bài thơ (tôi đã đọc đâu đó vài lần, hoặc giống ý nhau hoặc tương tự) tôi thầm phục tác giả là người có người có đầu óc suy nghĩ và kết hợp chữ và vẫn điệu thành bài thơ lắc léo hay ho như vậy chứ ngôn ngữ tự nó chỉ là chất liệu để diễn đạt thi cũng như bao nhiêu ngôn ngữ khá, mặc dù có những ngôn ngữ sáng nghĩa hơn thường được dùng trong các văn kiện quốc tế như Pháp Ngữ. Giống như người làm bánh khéo biết kết hợp vật liệu thì được sản phẩm giá trị va nhà thơ Nguyễn Du đã đưa thợ lục bát lên hàng tuyệt đỉnh (vào thời mà ngôn ngữ còn cô lập mỗi địa Phuơng mỗi vùng khác biệt nhau không đồng nhất như ngày nay nhờ phương tiện giao thông và truyền thông dễ dãi) nhưng người nước ngoài có mấy ai biết đến tiếng Việt tuyệt vời ngoài chúng ta!
Phần thứ hai nói về ngôn sử (philologie)(1) hay thử dịch là khoa nghiên cứu về tiến trình của ngôn ngữ, tôi đọc cũng thấy rất thích thú về bài khảo luận nhỏ này. Mang những nét chí ly hài hước mà mình quên mất trong khi vẫn xử dụng hàng ngày và ít để ý khi ngôn ngữ biến đổi. Tuy nhiên khi đọc đến câu : “...người Việt thì không có gì cả và chẳng là gì cả chỉ có thân phận nô lệ bị bóc lột và đói triền miên..." thì tôi thấy không thỏa mãn. Chúng ta có giang sơn, có tổ quốc, có gia tài văn hóa cha ông để lại nhưng bị cướp đi bỡi đế quốc ngoại bang và làm dân tình nghèo đói. Nhờ có nền văn hóa nuôi dưỡng tinh thần bất khuất ta đã đuổi được giặc ngoại xâm qua nhiều đời để dành lại độc lập cho quê hương (không muôn đi sâu vào chinh trị). Theo tôi hiểu mình vẫn thường tự hào về 4000 năm văn hiến và trong bảo tàn viện của Pháp vẫn còn có rất nhiều tài liệu, di tích của nền văn minh VN chứ đâu như bài viết. Đành rằng chữ ĂN là quan trọng vì vậy mà có câu "Có thực mới vực được đạo" rất la thực tể.
Dù rất áy náy việc dùng chữ nước ngoài, những người "lưu vong" gần 30 năm như tôi, vẫn đôi lúc phải chêm chút ít tiếng Anh (chỉ muốn làm rõ nghĩa thôi - nếu tôi ở nước nào thì sẽ dụng ngôn ngữ nước đó). Lý do mong các bạn trong nước thông cảm khi đọc câu trích trong bài ĐT Sửu "...Cái gì thường trực và lâu dài cũng trở thành ám ảnh rồi đi vào ngôn ngữ..." thì chính ngôn ngữ tự nó thành hình trong óc mà mình không ngờ. Ban đầu khi mới ra nước ngoài muốn nói hay viết thì phải nghĩ trong đầu tiếng Việt rồi mới dịch ra tiếng Anh. Lâu dần làm việc chung, tập nói hàng ngày rồi ngôn ngữ đi vào đầu óc phản xạ tự nhiên, rồi sau nữa suy nghĩ luôn bằng tiếng Anh, nhất là những từ trong kỹ thuật chuyên môn cũng như trông ngành tin học chưa có trong tiếng Việt lúc đó. Có một dạo tôi về VN mua một cái sim card để bỏ vào điện thoại. Khi từ Việt hiện lên tôi không hiểu gì hết nên phải nhớ giải thích và học lại. Lúc khác khi giúp bạn cài đặt Yahoo Messenger và Skypes tôi cũng không hiểu nghĩa như "cài đặt" (setting, install), ep nick (add nickname?) là gì.... mãi về sau mới hiểu nhưng chưa đủ vào đâu so với những điều chưa biết . Khi đọc thoáng tựa để "Công Dụng Của Nhãn" cửa bạn ĐT Sửu tôi cứ tưởng công dụng thuốc men của trái nhãn đến khi thấy chữ "label" mới được tỏ tường...thì ra tôi đã lẩm cẩm rồi!
Vậy thôi, nếu có khi nào đó tôi có lỗi để một vài tiếng Anh (tiếng thông dụng tôi tin ai cũng biết) mong các bạn cũng đúng bắt lỗi mà niệm tình tha thứ cho nhé!
Mar, 2013 NV Nghiêm
TB. Tôi không rành đánh mày bằng tiếng Việt có dấu, gần đây bạn VM Hồng mới chỉ nên tôi đang học hỏi và viết bài này, và tôi mất 30 phút để viết nhưng đánh dấu và sửa sai tôi mất hon 2 giờ. Có nhiều sự thiếu sót về ý tưởng hay những gì chưa tra cứu kịp sẽ bổ sung sau - Cam on VM Hong
(1) philologie (F), nom féminin
Etude d'une langue, d'une civilisation par l'analyse de ses textes[Linguistique]. Anglais philology
philology (E), noun
The study of literary texts and of written records, the establishment of their authenticity and their original form, and the
determination of their meaning.
No comments:
Post a Comment